Brzask – ludzkie historie snute pod zgliszczami miasta

Powstanie wygasło, a z Warszawy zostały gruzy. Grupa ludzi próbuje przetrwać w jednym z ocalałych mieszkań, walcząc z zimnem i niepewnością. W poszukiwaniu opału schodzą do piwnicy, gdzie nagłe zawalenie stropu odcina im drogę powrotu. W ciemnościach, czekając na ratunek lub koniec, każde zaczyna opowiadać swoją historię. Czy to możliwe, że przeżyli piekło walk tylko po to, by zginąć pod gruzami wolnego miasta?

Jacek Świdziński to obecnie jeden z najczęściej nagradzanych polskich twórców. „Brzask” przyniósł mu tytuł komiksu roku 2025 w Łodzi, co potwierdza jego ogromny talent gawędziarski. Świdziński pisze lekko i błyskotliwie, przypominając warsztatem klasyków gatunku, takich jak Guy Delisle czy Marjane Satrapi. Autor po raz kolejny bierze na warsztat narodowe blizny, ale robi to w sposób pozbawiony martyrologicznego zadęcia.

Konstrukcja albumu przypomina spotkanie przy ognisku, gdzie kolejne opowieści budują wspólną tożsamość osób zebranych we wspólnym gronie. To krótka, mocna historia, którą poprowadzono z wielką empatią i bez dmuchania w trąbki. Autor skupia się na sprawach małych, bezpośrednio dotyczących zwykłych ludzi, z którymi łatwo się utożsamić. Dzięki temu jego powieść ma większą siłę wyrazu, niż w typowo historycznych utworach. Zagląda tam, gdzie zwykle nie docierają badacze dziejów.

Do wystawienia dziesiątki zabrakło mi jedynie nieco bardziej wyrazistego korpusu fabularnego. Choć siłą komiksu jest jego fragmentaryczność, momentami odnosiłem wrażenie, że cała struktura zbyt mocno opiera się na nastrojui. To jednak drobny zarzut wobec tak spójnej i angażującej emocjonalnie wizji. Świdziński w minimalistycznej formule mieści potężny ładunek treści. Nie potrzebuje wielkich słów, by opisać wielkie dramaty.

„Brzask” to pozycja obowiązkowa dla każdego, kto szuka w komiksie dojrzałego spojrzenia na przeszłość. To dzieło intymne, które zamiast na monumentalnej walce skupia się na osobistych dramatach. Mimo surowej oprawy, a może właśnie dzięki niej lektura albumu potrafi niesamowicie pobudzić wyobraźnię. Pozwala spojrzeć na znane fakty z zupełnie innej, bardzo ludzkiej perspektywy.

Ocena: 9/10 ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐

~ Józef Śliwiński

Więcej komiksów na Instagramie: komiksowy_pamietnik

Cena okładkowa: 49,90 zł

Format: 170×238 mm

Liczba stron: 72

Oprawa: miękka ze skrzydełkami

Wydawca: Kultura Gniewu

Data wydania: marzec 2026